Waarom moet je zweten van scherp eten?

Met het mooie weer in aantocht merk ik altijd dat mijn eetpatroon vanzelf verandert. In de winter eet ik vaak anders. Dan staan er regelmatig ovenschotels, stamppotten of pasta op tafel. Stevige maaltijden waar je na een koude dag echt zin in hebt. Zodra het warmer wordt, verschuift dat automatisch. Dan krijg ik meer trek in lichtere maaltijden. Veel wokgerechten met groente en kip bijvoorbeeld. Snel klaar, makkelijk te maken en qua voedingswaarden meestal ook prima in balans.

Gisteren ging dat alleen nét even anders. Ik had een eenpansgerecht gemaakt met mager rundergehakt, groente en chilibonen. Op zich al een prima combinatie. Maar ik dacht dat het een goed zou zijn om er ook wat sambal en stukjes ingelegde jalapeñopeper aan toe te voegen. Dat bleek een uitstekend idee voor de smaak, maar vanaf de eerste hap stond het zweet mij letterlijk op het voorhoofd.

En dat is best opvallend. Tijdens het sporten zweet ik namelijk nauwelijks. Zelfs in de sauna duurt het bij mij vaak tien minuten voordat het echt begint. Maar bij pittig eten kan het ineens razendsnel gaan. Dus vroeg ik mij opeens af: waarom ga je eigenlijk zweten van scherp eten? En misschien nog belangrijker: is dat een signaal dat je lichaam zegt dat het niet gezond is?

Wat maakt eten eigenlijk scherp?

Het gevoel van pittigheid komt meestal door een stof die capsaïcine heet. Deze stof zit onder andere in chilipepers, jalapeñopepers en veel soorten sambal. Capsaïcine is eigenlijk geen smaak zoals zoet, zout of zuur. Het is een prikkelstof die bepaalde zenuwreceptoren activeert. Die receptoren reageren normaal gesproken op hitte. Met andere woorden: je lichaam denkt dat je mond letterlijk warmer wordt. Dat is ook de reden dat scherp eten vaak wordt omschreven als “heet”, terwijl de temperatuur van het eten helemaal niet hoog hoeft te zijn.

Waarom je lichaam gaat zweten

Wanneer capsaïcine deze warmtereceptoren activeert, reageert je lichaam alsof je het daadwerkelijk warm hebt. Je lichaam probeert namelijk altijd één ding te doen: de temperatuur stabiel houden. Als de hersenen denken dat er warmte ontstaat, wordt het koelsysteem geactiveerd. En dat koelsysteem bestaat vooral uit zweten. Dit verschijnsel heeft zelfs een naam: gustatory sweating, oftewel zweten door eten. Je lichaam reageert dus eigenlijk op dezelfde manier als wanneer je sport, in een warme omgeving bent of koorts hebt. Het verschil is alleen dat de “warmte” nu wordt veroorzaakt door een chemische prikkel in plaats van echte temperatuur.

Waarom pittig eten juist gezond kan zijn

Veel mensen denken dat zweten van scherp eten een signaal is dat het ongezond is. Maar dat is meestal niet zo. Sterker nog: pittig eten kan juist een aantal positieve effecten hebben. Capsaïcine kan bijvoorbeeld de stofwisseling tijdelijk verhogen. Dat betekent dat je lichaam iets meer energie verbruikt. Daarnaast stimuleert het de bloedsomloop en kan het zelfs een rol spelen bij het gevoel van verzadiging. Sommige mensen merken daardoor dat ze iets minder snel te veel eten.

Ook bevat pittig eten vaak ingrediënten die sowieso gezond zijn. Denk aan chilipepers, knoflook, gember en verschillende soorten kruiden. In veel keukens waar pittig eten normaal is, wordt bovendien veel gewerkt met verse groenten, mager vlees of vis en relatief weinig sterk bewerkte producten. Het pittige element zelf is dus zelden het probleem.

Waarom pittig eten veel voorkomt in warme landen

Wat veel mensen niet weten, is dat pittig eten juist veel voorkomt in warme klimaten. Dat lijkt misschien tegenstrijdig. Je zou denken dat mensen in warme landen juist koel willen eten. Maar er zit wel degelijk een logica achter. Wanneer je pittig eet, begint je lichaam te zweten. Dat zweet verdampt vervolgens op je huid. En die verdamping zorgt voor afkoeling van het lichaam. Het effect lijkt een beetje op het koelsysteem van een auto: warmte wordt afgevoerd. In warme landen kan pittig eten daardoor zelfs helpen om je lichaamstemperatuur beter te reguleren.

Er is nog een praktische reden. In tropische klimaten bederft voedsel sneller. Veel scherpe kruiden en pepers hebben licht antibacteriële eigenschappen, waardoor ze traditioneel ook werden gebruikt om voedsel langer houdbaar en veiliger te maken. Het is dus niet alleen een smaakvoorkeur. In veel culturen heeft pittig eten ook gewoon een praktische functie gekregen.

Waarom sommige mensen er meer op reageren dan anderen

Niet iedereen reageert hetzelfde op pittig eten. Sommige mensen eten zonder problemen extreem scherpe gerechten, terwijl anderen al beginnen te zweten van een klein beetje sambal. Dat heeft deels te maken met gewenning. Mensen die regelmatig pittig eten, raken er langzaam aan gewend. De zenuwreceptoren worden minder gevoelig.

Daarnaast speelt genetica een rol. Sommige mensen hebben simpelweg een gevoeliger systeem voor capsaïcine. Ook kan de reactie verschillen per situatie. Als je lichaam al warm is, als je alcohol hebt gedronken of als je een grote maaltijd eet, kan het zweten sneller optreden.

Scherp eten en sporters

Voor sporters kan pittig eten eigenlijk prima passen in een gezond voedingspatroon. Veel pittige gerechten bevatten namelijk precies de ingrediënten die we ook in de club vaak adviseren: veel groenten, voldoende eiwitten en relatief weinig zwaar bewerkte producten. Dat zie je bijvoorbeeld in wokgerechten met groente, kip of mager gehakt. Simpel, snel klaar en qua voedingswaarden vaak prima.

Bij Trifora zien we regelmatig dat mensen juist goede resultaten boeken wanneer ze hun voeding eenvoudig houden en combineren met krachttraining, beweging en voldoende herstel. Of daar een beetje sambal of chilipeper bij zit, maakt voor je gezondheid meestal weinig uit. Behalve misschien dat je er een beetje van gaat zweten. Of in mijn geval heel veel.

Dus waarom zat ik gisteren zo te zweten?

De verklaring is uiteindelijk vrij simpel. Ik had een gerecht gemaakt met sambal én jalapeñopepers. De capsaïcine activeerde de warmtereceptoren in mijn mond en keel. Mijn hersenen dachten dat mijn lichaam warmer werd en schakelden automatisch het koelsysteem in. En dat koelsysteem is zweten. Mijn lichaam deed dus precies wat het hoort te doen. Dus; ga jij dit weekend experimenteel koken of uit eten bij de Thai?

Succes!