Waarom je ene training beter gaat dan de andere

Afgelopen maandag begon ik zoals altijd aan mijn eerste training van de week. Zoals ik dat al jaren doe, houd ik vrijwel alles bij. Welke oefeningen ik doe, hoeveel herhalingen ik maak en met welk gewicht ik train. Niet omdat ik obsessief met cijfers bezig ben, maar omdat het een van de beste manieren is om vooruitgang te meten. Als je structureel sterker wilt worden, moet je immers weten waar je staat.

De laatste tijd train ik weer veel met progressive overload en supersets. Dat betekent dat je probeert om elke training een klein stapje vooruit te zetten, bijvoorbeeld door een herhaling extra te doen of het gewicht iets te verhogen. En omdat ik bepaalde trainingssets vaak op routine uitvoer, weet ik inmiddels vrij goed wat ik kan verwachten. Totdat dat ineens niet meer zo was.

Aan het einde van mijn rug set zit er nog een bicepscurl in de superset. Een oefening die ik normaal gesproken vrij automatisch uitvoer. Het gewicht is bekend, de herhalingen zijn bekend en eigenlijk weet ik vooraf al dat ik hem gewoon ga halen. Alleen deze keer niet. Halverwege de set merkte ik al dat het zwaarder voelde dan normaal. En bij de laatste herhalingen kreeg ik het simpelweg niet meer geregeld. De spier wilde niet meer wat mijn hoofd van plan was. Terwijl ik dat gewicht normaal gesproken zonder problemen haal.

En dan komt automatisch de vraag: hoe kan dat eigenlijk? Ik had geen zwaar weekend gehad. Ik had niet zwaarder getraind dan normaal. De volgorde van mijn oefeningen was hetzelfde. Kortom, er was geen duidelijke reden waarom deze training ineens minder ging. En toch gebeurt dit bij vrijwel iedereen die serieus traint.

Progressie verloopt nooit in een rechte lijn

Een van de grootste misverstanden over trainen is dat progressie altijd lineair verloopt. Veel mensen denken dat je elke training een klein stapje sterker wordt. In theorie klinkt dat logisch. In de praktijk werkt het lichaam alleen niet zo. Je lichaam is geen machine die elke dag exact hetzelfde functioneert. Het is een complex systeem dat continu reageert op slaap, stress, voeding, herstel en hormonale processen. Soms merk je dat nauwelijks. Soms merk je het direct in je training.

De ene dag voelt een gewicht verrassend licht. De andere dag lijkt het ineens twee keer zo zwaar. Dat betekent niet dat je achteruit gaat. Het betekent simpelweg dat je lichaam die dag net iets anders reageert.

De onzichtbare factoren achter je training

Als je een training analyseert, kijken de meeste mensen vooral naar het trainingsschema. Welke oefeningen je doet, hoeveel sets en hoeveel gewicht. Dat is natuurlijk belangrijk, maar het is eigenlijk maar een klein deel van het verhaal. Wat er buiten de sportschool gebeurt, heeft minstens zoveel invloed op wat er binnen de sportschool gebeurt.

Slaap is daar misschien wel het duidelijkste voorbeeld van. Slecht slapen beïnvloedt niet alleen je energie, maar ook je spierkracht, je concentratie en je herstelvermogen. Hetzelfde geldt voor stress. Wanneer je lichaam veel stress ervaart, produceert het meer cortisol. Dat kan je energie en kracht tijdelijk verminderen.

Voeding speelt natuurlijk ook een grote rol. Spieren halen hun energie grotendeels uit glycogeen, een vorm van opgeslagen koolhydraten. Als die voorraden lager zijn dan normaal, kan een training ineens veel zwaarder aanvoelen, zelfs als je precies hetzelfde gewicht gebruikt.

Daarnaast spelen ook kleinere factoren een rol die je vaak niet direct opmerkt. Mentale focus, hydratatie, hormonale schommelingen, herstel van eerdere trainingen. Soms stapelen die kleine factoren zich op en merk je dat ineens in één oefening die niet meer lukt. Precies zoals bij mij afgelopen maandag.

Wanneer een mindere training juist onderdeel is van progressie

Het interessante is dat een mindere training niet automatisch betekent dat je minder progressie maakt. Sterker nog, het kan juist een teken zijn dat je lichaam midden in een aanpassingsproces zit. Spieren groeien namelijk niet tijdens de training. Ze groeien tijdens het herstel daarna. Training is in feite een prikkel die het lichaam dwingt zich aan te passen. Soms merk je die aanpassing direct. Soms pas een paar trainingen later.

Iedereen die langere tijd traint, herkent dit patroon. Een paar trainingen waarin het wat zwaarder voelt, gevolgd door een moment waarop een gewicht ineens weer verrassend makkelijk gaat. Dat is precies hoe progressie er in de praktijk uitziet.

Een herkenbaar moment uit de club

In de club zie ik dit eigenlijk wekelijks gebeuren. Leden die een training hebben waarin alles ineens zwaarder voelt dan normaal. Vaak komt er dan direct twijfel. Doe ik iets verkeerd? Ga ik achteruit? Moet ik mijn schema aanpassen? Meestal blijkt dat helemaal niet nodig.

Een paar weken geleden sprak ik een lid dat precies dat gevoel had. Een oefening die normaal altijd goed ging, lukte ineens niet meer met hetzelfde gewicht. Hij was ervan overtuigd dat hij kracht had verloren. Toen we zijn trainingsdata erbij pakten, bleek het tegenovergestelde waar. Over de afgelopen maanden was hij juist structureel sterker geworden. Eén training viel gewoon even tegen. En een week later ging dezelfde oefening weer precies zoals daarvoor.

Waarom het bijhouden van je trainingen zo waardevol is

Dat is ook precies waarom ik mijn trainingen al jaren bijhoud. Niet om elke training perfect te maken, maar om het grotere plaatje te kunnen zien. Als je alleen naar één training kijkt, lijkt het soms alsof je stil staat of zelfs achteruit gaat. Maar wanneer je meerdere weken of maanden terugkijkt, zie je meestal dat er wel degelijk vooruitgang is.

Daarom stimuleren we bij Trifora ook het gebruik van de Trifora-app. Niet alleen om trainingen te plannen, maar vooral om inzicht te krijgen in je eigen ontwikkeling. Wanneer je gegevens bijhoudt, zie je dat progressie zelden een rechte lijn is. Het is eerder een golfbeweging. Soms gaat het een paar trainingen wat minder. Daarna volgt er vaak weer een periode waarin alles juist weer beter loopt.

De belangrijkste les uit een mindere training

Die bicepscurl die ik maandag niet meer omhoog kreeg, zegt uiteindelijk weinig over mijn progressie. Het was simpelweg een training waarin het lichaam even anders reageerde dan verwacht. En dat hoort erbij. Sterker nog, als je jarenlang blijft trainen, ga je dit soort momenten juist herkennen als onderdeel van het proces. Je leert dat één training nooit het hele verhaal vertelt. Wat telt, is wat er over maanden en jaren gebeurt. En als je dat goed bijhoudt, zie je meestal dat je lichaam meer vooruitgang boekt dan je zelf in de spiegel denkt te zien.

Succes!